Daha önceki yazılarımda söylemiştim. Merinos Benim Kırmızı çizgim. Çünkü ben o kurumda 17 yıl çalıştım. Oranın ekmeğini yedim havasını soludum. Köpekler, ekmek yediği yere ihanet etmez. Ekmek yediği el tehlikedeyse onun için savaşır. Ekmek yediği yeri ihanet eden ancak sokak köpeğiyada tasmalı köpeklerdir.

2002 yılından 2019’da emekli oluncaya kadar 4 müdür ile çalıştım. Siyasetle gelen siyasetle gitti. Cemaatle gelen polisle gitti. Ohalle gelen müfettiş raporuyla gitti. 4 müdürün hiçbiribir üst makama veya başka eşdeğer bir yere yönetici olarak gidemedi. Emekli olduktan sonra gelen Dr. Erdinç Veske bir üst makama terfi ederek gidebildi. Zamanında ona yönelik eleştirilerim olmuştu. Hala o eleştirilerimin arkasındayım. Ama bir şeyi de itiraf etmeliyim, yerine bıraktığından daha başarılı olduğudur.

Gelelim bu döneme. Lafı uzatmaya gerek yok direk kitabın ortasından maddeler halinde başlayalım.

Önceki yıllarda satılacak koçların arasına kurumda belirlenen personel başka hiç kimse giremezdi. Sürü sağlığı açısından en temel önlemlerden biridir. Siz bunu bile bilmeyerek veya farklı nedenlerle Kocaeli’nden gelen canbazı nasıl sürünün içine sokacak kadar acizsiniz. Böyle bir uygulamayı sıradan bir ağılda bile izin vermezler. Bu yaptığınızı da bir marifet gibi sosyal medyadan yayınlatma cehaletini gösterebiliyorsunuz. Üreticinin hakkını yediğinizin kurumu rezil ettiğinizin ve aldığınız bedduaların farkında mısınız? Hani siz milliyetçisiniz ya (ben sizin gibilere tatlı su milliyetçisi diyorum), kul hakkı yemezsiniz ya (fırsatını bulduğunuzda hamutuyla yutarsınız), hani siz ahlak abidesisiniz ya….Bütün bu rezillikler yaşanırken vicdanınız hiç mi sızlamıyor?

2025 yılı koç satışına otuz gün kaldı. Bu yıl üreticiye açık artırmada kaç koç vereceksiniz? Kalan koçları yine Kocaeli’nden gelenlere seçtirecek misiniz? Koç satış organizasyonu için kaç para bütçe ayırdınız? Açık arttırmayı hangi organizasyon şirketi yapacak?

Bu kurumda 85 yıldır yüzlerce işçi alın teri döktü. Ağıllarda yattı. Yüzlerce memur geldi geçti. Yine belki yüzün üstünde müdür yöneticilik yaptı. Çok eskileri bilmem ama 2002 yılından sonra gelen her müdür, İsmail Erdoğan ve Yalçın Yaman hariç, her şube şefi senin gibiydi. Kendini vazgeçilmez sanıyor, her şeyin en iyisini bildiğini, istediği gibi hükmedeceğini sanıyordu. Giderken hırslarının ve kibirlerinin bedelini ödeyerek gittiler. Sen Veske’nin verdiği paraşütle o koltuğa oturdun. Bunu sende çok iyi biliyorsun kurumdaki herkes de. Buna rağmen hırslarına ve kibrine teslim oldun. Çiftliğin ağası olduğunu oradaki herkesin de maraban olduğunu düşünüyorsun. Yanlış yapıyorsun. Hata yapıyorsun.

Yol yakınken daha fazla kalp kırmadan ve kırdığın kalpleri onarmanı yolunu aramanı öneririm. Kibir ve hırslarını yenebilirsen belki başka bir müdürcülük oyununun baş kahramanı olabilirsin. Ama şimdi bir figüransın.

Cevdet AYAN

The post MERİNOS ÇİFTLİĞİ’NDE DİYANET-SİYASET MERKEZLİ POYRAZ FIRTINASI appeared first on POLİTİKHANE.

Aklın, vicdanın ve vefa duygusunun yok olduğu bu günler akşamdan sabaha gelmedi. Kan, irin, kötülük ve ihanet dolu bu günler piyangodan çıkmadı.

Satır başlarıyla kısa bir kronoloji yapalım.

Tarihte Kürtler’e ayrıcalık ilk kez, hani şu yere göğe sığdıramadıkları, Abdülhamit ile başladı. Doğu Anadolu Bölgesinde mutlak gücünü korumak adına Hamidiye Alayları ile ilk defa Kürt Aşiretlerine ayrıcalık verildi. Bunlar devlete vergi vermez, orduya asker göndermez ve yaptıkları hiçbir kötülüğün hesabını vermezdi.

Bu durum 1923 yılına kadar devam etti. Mustafa Kemal Atatürk’le birlikte ulus devlet yaratma projesiyle yüz yıllara dayanan geçmiş pekiştirilmek istendi. Birlikte emperyalizme karşı savaşlar kazanıldı. Ama sonrasında emperyalist ülkelerin her dönem satın alabilecekleri iş birlikçiler bulundu. En büyük propaganda araçları da “Din” ve etnik milliyetçilik oldu.

Kimi zaman Şeyh Sait ve Seyyit Rıza gibi tetikçilerle genç cumhuriyet ve uluslaşma projesi sabote edilmeye çalışıldı. 1980 yılına kadar bu düşünce bazen düşük yoğunlukla bazen saman alevi gibi parlayarak devam etti.

12 Eylül faşizmi ile uluslararası güçler istedikleri ortamı elverişli hale getirdiler. Kuzeyde Sovyetlerle korkutarak uluslaşma projesi tam olarak yıkıma sürüklendi. İslamcı terör örgütlerinin finansörü Rabıta ile iş birliği yapıldı borç alındı. Dağa taşa Atatürk büstleri dikilerek Mustafa Kemal Atatürk ideolojisinin için boşaltıldı. 17 yaşındaki çocukları asan faşistler Abdullah Öcalan’ı fark etmedi(!).

Sonrasında gelen Anap, Tansu Çiller’in DYP’si, Refah Partisi başta olmak üzere iktidar olan bütün siyasi partiler adeta birbiriyle yarışarak Pkk ve Fetö projesine bilerek veya bilmeyerek destek verdiler.

Geldik bugüne.

40 yıldır devam eden, kırk binin üstünde insanımızın öldüğü terör sorununu, bir adayı tahsis ettiğimiz ve yirmi beş yıldır tutuklu bulunan terörist başının çözmesini umut ediyoruz.

Uzun uzun analizlere gerek yok. 25 yıldır ceza evinde bulunan bir katil nasıl oluyor da örgütü yönetebiliyor? 25 yıl sonunda nasıl oluyor da “barış” elçisi olabiliyor?

Bu günlerde eline bir çubuk ve kalem alan televizyonlarda uzun uzun analiz adı altında demagoji yapıyor. Yok efendim “Kürt sorunu” şundan kaynaklıymış, “şöyle çözülebilirmiş.”  Yok efendim atılan adım ülkenin geleceği açısından çok yerindeymiş.

Süslü (Süleyman değil) kelimelerle uzun analizlere gerek yok. Ülkeyi yakan sorunun temeli “Kürt sorunu” değildir. Ülkeyi bu hale getiren sorunlar;

TV’lerde gerekçeleri duyuyoruz. Yok efendim halay çeken Kürt Gençleri tutuklanıyormuş. Doğrudur. Ama bu ülkenin kurucusu Mustafa Kemal’in adını haykıran gençler de tutuklanıyor. Üstelik kimse onlar için kıyameti koparmıyor.

Bu ülkenin suyunu, toprağını, ormanını savunan insanlar tutuklanıyor, Soma’da göçük altındaki madenci yakınları tekmeleniyor ama kimse onlar için hukuk ve insan hakları sorunundan söz etmiyor.

Cemaatlerde çocuklar tecavüz ediliyor, yakılıyor, her gün bir kadın öldürülüyor, 8 yaşındaki bir kız ailesinin gözleri önünde katlediliyor ama kıyamet kopmuyor. Tayyip Erdoğan’ın toplantısında baş örtülü kızlar “İsrail’le neden ticaret yapıyorsunuz” diye soruyor yaka paça göz altına alınıyor.

Ama bu ülkede Anayasal suç olan Hilafet Bayrağı açmak, Türkiye Cumhuriyeti’ni bir şeriat devleti haline getirmek için çalışmak serbest.  

Diyarbakır’da Tahir Elçi, Ankara’nın göbeğinde Sinan Ateş katlediliyor ama katilleri bulunamıyor.

Şimdi bu ve daha yüzlerce sorunu terörist başı Abdullah Öcalan’ın desteğiyle mi çözeceğiz?

Neymiş efendim bu sorun uluslararası aktörlerle birlikte çözülebilirmiş. Kim bu uluslararası aktörler? BOP’unyürütücüleri. PKK’yı ve İslamcı terör örgütlerini dünyada istedikleri şekilde kullananlar kim? BOP yürütücüleri?

Sorun nasıl çözülecekmiş…Uluslararası aktörlerle birlikte.

 “Din elden gidiyor” dediler, Yaktın yıktın.

“Vatan elden gidiyor” dediler canını verdin.

Koyun gibisin be kardeşim!

Ne dedilerse inandın, hemen sürüye katılıverdin.

Bugün açsak, geleceğimizden endişe ediyorsak

Şehitlerimizin kanı diyorsak,

Söylemeye dilim varmıyor ama,

Kabahatin çoğu sende kardeşim.

Bugün hala kıyamet değilse bile hiçbir şey kopmuyorsa

Kabahatin çoğu sende kardeşim.

Çünkü; bütün bu kötülükler yaşanırken sen şükretmeye devam ettin.

Cevdet AYAN

The post KABAHATİN ÇOĞU SENDE appeared first on POLİTİKHANE.

“Ana-Beyit mezarlığının bir efsanesi, Juan-Juanlar’ın bozkırı işgal ettikleri çağlara dayanan bir hikâyesi vardı: Sarı-Özek’i işgal eden Juan-Juanlar tutsaklara korkunç işkenceler yaparlarmış. Bazen de onları komşu ülkelere köle olarak satarlarmış. Satılanlar şanslı sayılırmış, çünkü bunlar bazen bir fırsatını bulup kaçar, ülkelerine dönerek Juan-Juanlar’ınyaptığı işkenceleri anlatırlarmış. Ama asıl işkenceyi, genç ve güçlü oldukları için satmadıkları esirlere yaparlarmış. İnsanın hafızasını yitirmesine, deli olmasına yol açan bir işkence usulleri varmış. Önce esirin başını kazır, saçları tek tek kökünden çıkarırlarmış. Bunu yaparken usta bir kasap oracıkta bir deve yatırıp keser, derisini yüzermiş. Derinin en kalın yeri boyun kısmı imiş ve oradan başlarmış yüzmeye. Sonra bu deriyi parçalara ayırır, taze taze, esirin kan içinde olan kazınmış başına sımsıkı sararlarmış. Böylece sarılan deri, bugün yüzücülerin kullandığı kauçuk başlığa benzermiş. Buna “deri geçirme işkencesi” derlermiş. Böyle bir işkenceye maruz kalan tutsak ya acılar içinde kıvranarak ölür, ya da hafızasını tamamen yitiren, ölünceye kadar geçmişini hatırlamayan bir «mankurt» olurmuş. Bundan sonra, deri geçirilen tutsağın boynuna, başını yere sürtmesin diye, bir kütük ya da tahta kalıp bağlar, yürek parçalayan çığlıkları duyulmasın diye uzak, ıssız bir yere götürürler, elleri ayakları bağlı, aç, susuz, yakan güneşin altında öylece birkaç gün bırakırlarmış.”

Efsaneye göre Nayman Ana oğlu Juan-Juan’lar tarafından “mankurtlaştırılan ve çobanlık yapan oğlunu bulur. Fakat oğlu annesini hatırlamaz. Nayman Ana’nın oğlunu bulduğunu gören efendisi kölesine o kadın bir daha gelirse vurmasını söyler. Nayman ana oğlunu kurtarmak ve geçmişini hatırlatmak için tekrar gittiğinde oğlu tarafından öldürülür.

2024’ün bu son gününde güzel efsaneler, öyküler ve sözler yazmak isterdim. Ama kötülüğe, kana, acıya ve her türlü arsızlığa doymamış ülkemde bunları söylemek, eğer mankurtdeğilseniz, mümkün değil.

Hangisini hatırlatayım ki? En iyisi okur kendi hafızasını yoklayarak kaybettiği geçmişini ve bilincini hatırlamaya çalışsın.

Taze kesilmiş deve derisi kafamıza değilse bile her gün bilincimize ve vicdanımıza sarıldı. Vatan dendi, vatan hainleri meclise davet edildi. Din dendi, dini kullanarak her türlü ahlaksızlık yapıldı. Özgürlük diyenlere “ya taraf olacaksın ya da bertaraf” dendi.

Her şeyden vazgeçtim. Açlıktan, yoksulluktan, işsizlikten geleceğimize olan ekonomik güvenceden…

Ahlak ve dini dillerinden düşürmeyenlerin 24 yıldır yönettiği bir ülkede bütün insani değerlerimizi kaybettik. Bu ülkede her gün bir kadın öldürülüyor. Çocuklar öldürülüyor. Depremde 50 binin üstünde yurttaşımız can verdi. Bir aile 8 yaşındaki kızını katletti cinayeti kimin işlediğini bulamıyoruz. Gündüz kuşağı programlarında her gün onlarca kadının evi terk ettiğini görüyoruz. Onlarca anne evladını aramak için TV programlarından yardım istiyor. Her gün onlarca kişi intihar ediyor.

Peki bizi yönetenler ne yapıyor?

Emevi Camiinde 13 yıl sonra namaz kılmakla şov yapıyor. Dünyada pek çok ülkenin kabul ettiği uluslararası teröristlerin ölümünde yas tutuyoruz. Bunu da geçtim.

40 yıl boyunca ülkemi kana bulayan, terör örgütünün cezaevindeki “sözde liderinden” barış için destek arıyoruz. Atatürk Hava Limanında 45 kişiyi katleden Işid üyesi teröristleri salıveriyoruz. Ama Mustafa Kemal’in Askerleriyiz diyen teğmenlere kan kusturuyoruz.

Soru net. Hiçbir siyasal parti yandaşı ayırmadan soruyorum, biz mankurtlaşmadıysak ne oldu bize?

2025 yılının aklımıza ve vicdanlarımıza örtülen deve derisinin söküp atılacağı bir yıl olmasını dilerim.

Cevdet AYAN

The post MANKURTLAŞMAK appeared first on POLİTİKHANE.

Demokrasi yerelden başlar. Hele ki demokrasi söylemlerinin de etkisiyle son yerel seçimlerde büyük başarı elde etmiş bir partinin yerel yönetimlerini eleştirmek en doğal bir haktır. Bunda anormal bir durum yok. Bu bir yerel denetleme hakkıdır. Ancak bu hak kullanılırken kişisel çıkar, beklenti ve intikam unsurları içermemelidir.

Bandırma’da şöyle geçmiş on beş yılı hatırladığımda saldırılarak, haklı eleştirilere katılıyorum, insafsızca eleştirilerek pirim yapılan tek isim sanırım Dursun Mirza’dır.

Dursun Mirza eleştirilemez mi? Elbette eleştirilir ve eleştirilmelidir. Ancak yapılacak eleştiriler pirim yapma ve intikam amaçlı olunca çok da inandırıcı gelmiyor.

Nasıl mı?

Bir önceki dönem başkanlığı döneminde Dursun Mirza hakkındaki iddialar ayyuka çıkmış, sabah erken kalkan yeni bir iddia ortaya atar olmuştu. O dönemlerde Tolga Tosun Belediye Başkanı olduğunda bir çağrıda bulunmuştum. Geçmiş dönme ait gelir-gider kalemlerini açıklayın.  Şeffaf ve hesap verebilir olun demiştim. Ciddiye alınmadı. Onların sorunu. Sonra ne oldu? Görevden ayrılmış, bütün kayıtların belediyede bulunduğu her türlü bilgi ve belgenin ellerinde olduğu 5 yıllık dönemde Dursun Mirza’ya yönelik iftira ve çamur fırtınasına devam edildi. Gerçekten SAĞ ve özgür (!) olan yerel basın karalama kampanyasına balıklama atladı. Herkesin bir hesabı vardı. Kimi çoluğuna çocuğuna iş ayarlayacak, kimi belediye resmi haber ajanslığına soyundukimisi de “Alo” lardan tırsıyordu. Hiçbir iddiayı karartma ve yok etme gücü olmamasına rağmen geçen beş yıllık dönemde Dursun Mirza hakkında görev yaptığı dönemle ilgili bir tane dava açılmadı. Kendi partisindekilerin yıpratma kampanyaları ve iktidar partisinin bütün gücüne rağmen görev yaptığı dönemle ilgili bir tane savcı “gel arkadaş şu olay hakkında bir ifade ver” demedi.

Gelelim son sekiz aya.

1 Nisan’da başlayan ilk eleştirileri hatırlayalım. Neymiş efendim geçmiş dönemde birbirleriyle muhalif olmuş isimlerle iş birliği yapmış da belediyeyi bu haliyle nasıl yönetecekmiş. Bir ay geçti, “yok efendim belediyede görevli personellerin yeri değişiyormuş, çalışanlara mobing uygulanıyormuş, liyakatsiz atamalar yapılıyormuş vs. vs. “

Liyakatsiz atama varsa gerçekten eleştirilmeli. Ama sizin üç maymunu oynadığınız geçmiş dönemle ilgili liyakatsiz atamalara neden hiç sesiniz çıkmadı? Personelin yeri elbette değişecektir. En basit kamu kurumlarından tutun, en üst yönetime kadar bir yerde yönetici değiştiğinde kendi ekibini kurmasından daha doğal ne olabilir ki? Bu eleştiriyi yapan arkadaşlar herhangi bir makam sahibi olduklarında kendi ekibini kurmayacak mı?

Mobing uygulaması yapılıyormuş. Bugün iktidar kayyum atamak için fırsat kollarken mobbinge uğrayan bir personelin Cimer’e yazacağı bir dilekçeyle ertesi günü müfettiş ordusu kamp kurar. Sahi ya mobing uygulandığı öne sürülen hukuk işlerinde görevli avukat hanım Edincik Merasının davası görüşülürken ne yapıyordu acaba? Görevi belediyenin çıkarlarını hukuk zemininde korumak ve savunmak olan bu hukukçu görev yaptığı dönem içerisinde belediye adına hangi davaları hangi zeminlerde ve nasıl savundu? Mağdur edebiyatı yaparak ve bel altı vurarak başarısızlıklarını ve görev bilincindeki eksiklikleri saklamaya mı çalışıyor?

Son günlerin popüler eleştirisi ise Doğa köyündeki arazi satışı. Öncelikle prensip olarak özelleştirme karşıtı olduğumu belirtmek istiyorum. Belediye önünde yapılan protesto gösteri bana “Midye Çiftliği’ne karşı çıkan ve 23 Nisan Çocukları gibi gösteri yapanları hatırlattı. İkinci ve en önemlisi ise Doğa köylüleri ile hareket eden bugünün ve geçmişin AKP’lileri ülkede satılmayan hiçbir yer kalmazken neden ses çıkarmadılar?

Arazi satışları ile ilgili daha somut bir gerekçeyi paylaşmak istiyorum. % yıl önce borçsuz bir belediye alan Tolga Tosun ve ekibi abuk sabuk ve soruşturma konusu olmuş projelere para harcayarak görevi devrederken belediyeye 405 milyonluk borç yükü bıraktılar. Geçmiş yönetimin bıraktığı borç yükünün üstüne iktidarın “silkeleme” tutumu eklenince belediye personel maaşlarını ödemek için bile kara kara düşünüyor.Eleştirirken lütfen gerçekçi çözüm önerilerini de yazarsanız eleştirileriniz anlamlı olur.

Neden-sonuç ilişkisi kurmadan ve doğru analiz yapmadan “eleştirmek” ne kadar doğrudur?

İnsan sürekli evrime uğrayan bir canlıdır. Zaman içinde düşüncelerinin ve değerlerinin değişimine saygıyla kabul ediyorum. Zaman zaman “gömlekler” değiştirilebilir. Ancak bir tutarlılık ve insaf gerekir.

Halk arasında yaygın kullanılan bir deyim vardır; “Kendi gözündeki merteği görmez, elin gözündeki çöpü görür.”

Hadi buyurun, önce hep beraber aynanın karşısına geçip gözümüzdeki merteği görelim. Çöp kolay.

Cevdet AYAN

The post Eleştiride Tutarlılık appeared first on POLİTİKHANE.

2024 tarımsal üretim sezonu hemen hemen tamamladı. Tarım sektöründe üretim yapan ve bu yıl yetiştirdiği ürünlerden para kazanan bir tane alt disiplin göremiyoruz. Sektörde iş yapıp memnun olan para kazananlar ise ithalatçılar, spekülatörler, zahireciler ve sanayiciler.

Derin analiz yapmaya gerek yok. Bir sektör düşünün. Tarımın alt disiplinlerinden olan hayvancılığı düşünün. Et ve süt üreticileri perişan. Hayvan sayısı her yıl azalmakta. Azalan sayı ithalatla yükseltilmeye çalışılmakta. Sektörün ana damarı üretici küçülürken yem sanayi her yıl büyümekte.

Hızla artan nüfus, azalan tarım alanları sürdürülebilir, sağlıklı ve ekonomik gıdaya ulaşım ülkemizde büyük bir önem taşımaktadır. Gelişen teknoloji ile ülkeler üretim sistemlerini çeşitlendirip küresel iklim değişikliklerine hazırlık yaparken biz hayvancılığın en temel girdisi olan yem üretim sonunu çözemiyoruz.

ABD New York’ta gökdelenlerin çatılarında hiprophonik ve dikey tarım sistemleri ile gıda üretimine katkı sunulurken,Almanya, Japonya ve dünyadaki pek çok ülkede kullanılmayan binalar dikey tarım sistemlerine dönüştürülmekte.

Türkiye’ye yaklaşık 13 yıl önce getirilen hidrophonik tarım sistemi olan Hasılmatik, Japonya, Gürcistan, Arabistan, Katar, Bulgaristan gibi pek çok ülkede ilgi görürken ve hükümetler tarafından desteklenirken ülkemizde sistem hak ettiği ilgiyi görememektedir. Bunun birçok siyasal-ekonomik ve lobi baskılarından kaynaklandığı söylenebilir.

Sistem dış faktörlerden bağımsız olarak her mevsim yedigünde yeşil yem üretmektedir. Sistemde üretilen yeşil yem için hiçbir kimyasala ihtiyaç duyulmamaktadır. Yetiştirilen hasıl %98 sindirim oranı ve içeriğindeki diğer besin elementleri ile süt verimini ve süt yağ oranını artırdığı üniversitelerde yapılan çalışmalarla ortaya konmuştur. Yetiştirilen hasıl yem değeri düşük olan sap-saman gibi kaba yem kaynakları ile karıştırılarak verilmesi durumunda hayvanların kaba yemden yararlanma oranını arttırdığı yem kayıplarını azalttığı bilinmektedir.

Hasıl yetiştiriciliğinde kullanılan arpa tek başına hayvana ezilerek veya kırılarak verilmesi durumunda sindirilebilirliği ortalama %50-65 aralığındayken hasılmatik sisteminde yetiştirilen arpanın sindirilebilirlik oranı %98 e çıkmaktadır. Arpa tanesinde depolanan nişastanın kimyasal reaksiyonlarla bileşimindeki besin elementlerinin tamamından faydalanmasını sağlamaktadır.

Sistem ortalama olarak 15-18 ayda kendi amortismanını sağlamaktadır.

Ülkemizdeki hayvancılığın içinde bulunduğu krizin birçok nedeni sayılabilir. Ancak öncelikle, ucuza, besleyemediğiniz bir sektörü geliştiremezsiniz. Yem kaynaklarını üretmekten uzak, sap-saman gibi değeri olmayan yem kaynaklarının balyalanması ve depolanmasına büyük destek veren hükümet, üretimi arttıracak, yeni teknolojileri görmezden gelmektedir. Tarım Bakanlığı sektörün sorunlarına çözüm üretecek çalışmalar yerine ithalat uygulamaları, Somali ve Venezüella gibi ülkelerde arazi kiralayarak üretim sorunun çözeceğini düşünmektedir. Ülkemizde her yıl tarım dışı kalan alanlar ve zarar ettiği için boş bırakılan alanları göz önüne getirmenizi rica ederim.

Kredisi uluslararası bankalardan, damızlık ve etlik canlı hayvanı Balkanlar ve Uruguay’dan temin edilen hayvancılık sektörü ne kadar “Yerli ve Milli”dir?

Takdir ve bu sorunun çözümü siz değerli okurların.

Cevdet AYAN

The post HAYVAN BESLEME VE HASILMATİK appeared first on POLİTİKHANE.

Sonra ne oldu?

Liste aşamasına gelindi. Ankara ve Balıkesir’de il milletvekillerinin baskıları sonucu yola çıktığı arkadaşları feda etmeye başladı. İşte tam da burada adaylık talebinin hizmet, ideoloji veya ekip için değil “ben” merkezciliğin öne çıktığının kanıtını gösterdi. En yakın yol arkadaşına bir çırpıda satıverdi.

Muzaffer bir komutan edasıyla bütün Bandırma’yı hükmedebileceğini düşündü. Kent Konseyi, Bandırma Ticaret Odası gibi daha birçok STK’yı kontrol etme sevdasına kapıldı. Ticaret Odasına Adem Yılmaz’ı Kent Konseyine de örgütteki “ulusalcıların” isteğiyle Serdar Polat’ı getirdi. ADD, Gümçed ve ÇYDD gibi dernekler adeta arka bahçe oldu. Parti örgütü evlere şenlik bir hale dönüştürüldü.

O dönem itibariyle Belediye Başkanın ideolojik savrulmalarından söz etmiyorum bile. “Yücel Abiyle şiir gibi yöneteceğiz” sözünden tutun AKP referanslarıyla yapılan işleri herhalde Mısır daki sağır Sultan duymuştur.

Her şey çok iyi gidiyordu. Ama unuttuğu, zaman denen çarkın dönüşüydü. O çark ilçe kongresinde durdu. İlçe kongresinde amacın ideoloji veya CHP iktidarı olmadığını gördük. Bir partinin Belediye Başkanı parti içinde bölünmeye yol açacak eylem ve söylemlere giriştiyse o kişi parti için değil belirli güç odakları için başkanlık yapıyor demektir.

Siyasette ve daha önemlisi günlük hayatta bir ideoloji sahibi değilseniz, bütün geleceğinizi güç sahiplerinin eline terk ederseniz kaybetmeniz doğaldır. “Tarih, iktidar hırsına kapıldığı için nerede ve nasıl durmasını bilmeyen liderlerin kendilerini ve çevrelerini bitirdikleri savrulma örneklemeleriyle doludur.” Birlikte yola çıktığınız arkadaşları yolun yarısında “ben” merkezci düşünerek satarsanız kaybettiğiniz koltuklardan inmesi sizin için trajik halk için komik olur.

Yaklaşık bir yıl önceki parti kongresinde, delegelere parmak sallayarak tehdit ederseniz, onları tepeden bakarsanız, koltuktan düşüşünüz komik olur ve sudan çıkmış balık gibi kalırsınız. Dahası sosyal medyadan yapılan eleştirilerde sizi savunan rakip partinin bir dönem ilçe başkanlığını yapan kişi kalır. Bu durum da, sizin ideolojik sığlığınızı ve “güç” sahibi olmak için kimlerle iş birliği yaptığınızın kanıtıdır.

Sayın Adem Yılmaz, pragmatist ve faydacı bir düşünceyle Tolga Tosun’un temsil etmiş olduğu egemen sınıfın çıkarlarını ve bunun bir ifadesi olarak iktidarını korumak için yararlı olan her şeyin doğru olduğu mantığından hareket etmiş, Ticaret Odası Başkanı misyonuyla siyaseti dizayn etme stratejisinin sığ ve tabansız bir parçası olmuştur. Temsil ettikleri iktidarın gücü ellerinden gittiğinde bu sığlık net bir şekilde kendini ortaya çıkarmış ve ilk eylem; kendi ideolojileri ile taban tabana zıt olan CHP’den istifa etmek olmuştur.

Bundan sonra ne mi olur ??

Siyaseti dizayn etmek isteyen egemen güçler, kendi çıkarlarını korumak ve güçlerini pekiştirmek için konumlandırdıkları, ama başaramayan, içlerindeki Tolga Tosun ve, Adem Yılmaz gibi belirli grupları ya da kişileri siyasetin ve ekonominin dünyasından tasfiye eder ve yeni masalar kurarak halkın karşısında yeni arayışlar başlar…

Ancak unutulmamalıdır ki, halkın gücünün ötesinde başka bir güç yoktur. Halka tepeden bakan, seçkinci, çok bilmiş tavrınız ve kişisel hırslarınızın bedeli başlamadan biten siyasal kariyeriniz olacaktır. Halka tepeden bakan elit, aristokrat, seçkinci ve büyüklenmeci tavrınızın karşılığı neo-liberal sağ siyaset kulvarıdır.

Şu aforizma da sizin kulağınıza küpe olsun; “Yeni dostlar uğruna eski dostlarını satanlar, dostsuz kalır.”

Cevdet AYAN

The post BİR DÖNEMİN TRAJİ-KOMİK ÇÖKÜŞÜ appeared first on POLİTİKHANE.

En uç noktalarına kadar sızılmış son kale CHP’nin yöneticilerinin genel durumu bundan ibaret. CHP’si 1992 yılında tekrar açıldıktan sonra alt yapı üst yapıyı değil, üst yapı alt yapıyı şekillendirdi. Dolayısıyla alt yapıda aynen üst yapıdakiler gibi küçük olsun benim olsun mantığı ve seçkinciliğiyle particilik oynamaya devam ettiler. Bu süreçte önemli olan liyakat ve yetenek değil önemli olan sermaye gücü ve arkana aldığın finans çevrelerinin desteği oldu. Hal böyle olunca CHP yerel örgütlerinden biri olan Bandırma İlçe örgütü yıllardır bir avuç seçkinin at koşturduğu bir yere dönüştü. Bunun yolu da Hüseyin Bahar’a kurulan kumpas ve yapılan darbeyle açıldı. CHP Bandırma’nın sosyal demokrat ağır abileri ise üç maymunu oynadı. Hani hak-hukuk-adalet diye bağıran abiler.

Sonra ne oldu? Önce her mevkiye aday olan Selim Panç Büyükşehir Belediyesi Meclis üyeliğinden istifa ettirildi ilçe başkanı yapıldı. Yaklaşık dört yıl boyunca varlığı yokluğu belli değildi. Milletvekilliği adaylığı için istifa edince yerine yönetimde yer alan Mehmet Atak seçildi. Tabi ki başta Tolga tosun ve diğer siyaset tüccarlarının desteğiyle. Mehmet Atak Başkanlığında CHP 14 Mayıs seçimlerine girdi.

Bandırma’da naif ve saygılı bir insan olarak biline Sayın Mehmet Atak’a İlçe Başkanlığı yaptığı ve partiyi seçime götürdüğü dönemle ilgili bazı sorularım var.

• Sayın Mehmet ATAK,14 Mayıs seçimlerinde sandıklara sorumlu ve müşahit gönderemediğinizi ve bu konunun Fox TV ve Nevşin MENGÜ tarafından haber yapıldığını sanırım biliyorsunuzdur. Bir önceki yerel seçimlerde Bandırma’da %50’nin üstünde oy almış bir partinin ilçe başkanı olarak bunu nasıl başardınız?
•  Sayın Mehmet ATAK, yine 14 Mayısta seçim günü sabah altıdan itibaren görev yapan partili üyelerinize yemek gönderme konusunda ciddi sorunlar yaşandığını hatta sizi bu konu ile ilgili arayan üyelerinize ” Bu konuyla ben ilgilenmiyorum, benim görevim değil” dediğiniz doğru mudur?
• Sayın Mehmet ATAK, propaganda döneminde ilçe başkanı olarak inisiyatif alıp program yapamadığınız, Belediye Başkanının günü birlik programları dahilinde seçim çalışmaları yürüttüğünüz pek çok partili tarafından ifade edilmektedir. Böylesi önemli bir seçimde partiyi belediye başkanının inisiyatifine terk ettiğiniz için pişman mısınız?

Kısa bir dönemde yürüttüğünüz ilçe başkanlığı sırasında çok önemli bir seçim döneminde göstermiş olduğunuz başarısızlıklara rağmen tekrar ilçe başkanlığı için aday oldunuz. Sosyal olayların somut kanıtları olmasa da hepimizin bildiği gerçekler vardır. Bu gerçeklerden biri de yönetim kurulu listenizi sizin değil, başta Belediye Başkanı, başkanı oraya oturtan siyaset tüccarları ile rotaryen-lions kulüpleri ile tüccar, rantiyeci ve emlakçılar ile “sözde” aydınların pazarlıklarıyla oluşmuş bir liste olduğunu biliyoruz. Siyasette “ittifak ve iş birliği” olağandır. Herkes herkesle iş birliği yapabilir. Sizin listenizde oluşan bu ittifakla ilgili olarak;

• Sayın Mehmet ATAK, mahalle delege seçimlerinin başladığı ilk günden son güne kadar etik olmayan bir şekilde Bandırma Ticaret Odası Başkanının, Bandırma Kent Konseyi Başkanının, Eğit-Koop yöneticilerinin, Bandırmaspor taraftar gruplarının parti önünde militanca size destek vermelerini demokratik bir hak olarak görüp içinize sindirebiliyor musunuz?
• Deprem gibi hayati bir konu Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Meclisinde görüşülürken Bandırma Belediye Başkanı’nın toplantıya katılmayarak (Tolga Tosun’un kendi açıklamasıdır.) sizin listenize destek olmak için günlerce Parti önünde üye avcılığı yapmasını doğru ve etik buluyor musunuz? Siz ve Belediye Başkanı için Bandırma ve Bandırma Halkına hizmet mi önceliklidir yoksa İlçe Başkanlığı mı?
• İşsizliğin ve ekonomik krizin ülke genelinde tavan yaptığı bu dönemde Belediye Başkanı ve yetki verdiği bazı isimlerin, CHP’li üyelere sizin listenize oy vermeleri karşılığında iş vaadinde bulunmalarını, gıda yardımı yapmalarını içinize sindirebiliyor musunuz?
• Sayın Mehmet ATAK, içinde bulunduğunuz Yönetim Kurulu ve İlçe Başkanlığınızın 3 yılda 3 kez Gençlik Kolları Başkanını değiştirdiğini ve yine 3 kez Kadın Kolları Başkanını değiştirdiğini hangi demokrasi anlayışıyla açıklıyorsunuz?
• Sayın Mehmet ATAK, sırf sizin aday olduğunuz listeye destek vermedi diye bir mahallenin Kadın Muhtarını, Bandırma Belediye Başkan Yardımcısının bağırarak tehdit etmesi hakkında ne düşünüyorsunuz? Yerel basında Gölge Adam tarafından eleştirilen muhtara karşılık daha büyük sorumluluk ve kamu görevi taşıyan Belediye Başkanı hakkında en küçük bir eleştirinin yapılmasını nasıl yorumluyorsunuz?
• Son olarak delege seçimlerinde bir kaos ortamı yaratılarak bayan üyelere hakarete varan ifadeler ve sözlü saldırılara rağmen ilçe başkanı olmanız halinde parti içi barışı nasıl sağlayacaksınız? Önceliğiniz partiyi birleştirip büyütmek mi yoksa sizi destek veren grupların çıkarlarını savunmak mı? Partiyi birleştirip bütünleştirmekse adeta bir saadet zincirine dönüşmüş bu ilişkiler yumağında ne yapacaksınız?

Sayın Mehmet Atak, delege seçimleri döneminde her fırsatta birlik beraberlik mesajı vermenize rağmen yukarıda özetlediğim olaylarla ilgili hiçbir açıklamanız olmadı. Hatta son bir hafta içinde ortaya çıkan gerek serviste unutulan yavrucak ile ilgili gerekse Park Bahçeler Müdürlüğü olayıyla ilgili hiçbir açıklamanız olamadı. Hatta hiçbir bütçesi olmayan Kent Konseyi şovuyla ilgili bir cümleniz olmadı.

Herkes sizi naif ve saygılı biri olarak biliyor. Bence en büyük makam bu.

Gerçekten bütün bu olanları (daha fazlasını biliyorum) içinize sindirebiliyor musunuz?

Cevdet AYAN

The post MEHMET ATAK’A SORULAR appeared first on POLİTİKHANE.

Peki, bugünün Genel Durumu nasıl?

21 yıllık uygulamalarıyla halktan kopuk siyasi iktidar kendini ve günü kurtarma kaygısına düşerek ülkenin bütün kodlarını bozmaya devam etmektedir. Öyle ki, tepeden tırnağa kendisinin dizayn ettiği, yargı kurumlarının eleştirilerini “haddini aşmakla” suçluyor, hatta aldığı kararları yok sayıyor. İktidar ve yandaşları dış müdahaleler karşısında son derece korkak, fakat politik uygulama ve söylemlerini benimsemeyen ve eleştirenlere karşı son derece cesur. Kendilerini eleştirenlerin çetelesini tuttuklarını ilan edecek kadar Abdülhamid hayranı. Nereden ve neden çıktığı bilinen ekonomik krizler, nedeni hakkında hiçbir sorumluluğu olmayan yurttaşlar ise post-modern kırbaç haline gelen kredi kartları ve tüketici kredilerinin esareti altında ezilmektedir. Geniş halk kitlelerinin yaşadığı yoksulluk “sadaka kültürü ile ve şantajla oya dönüştürülmektedir. Ülke yönetimi adeta bir hanedanlığa dönüştürülmüş, yangına müdahaleye kadar her şey bir kişiye teslim edilmiştir. Sınırlar yol geçen hanına dönmüş ülke sessiz bir istila ile karşı karşıyadır. Yaşanılan bütün bu olumsuzluklar büyük bir demagoji örneği olarak bir başarı hikayesi olarak anlatılarak toplum kandırılmaktadır.

Genel özetten sonra bir de yerelin genel durumuna özetleyelim.

Bandırma adeta talana açılmış bir şehir durumuna dönüştürülmüştür. Büyük şehir ile uyum içinde çalışma iddiası ile yola çıkanlar büyükşehirle hasım olmuştur. Oysa tarih boyunca gerek özel gerekse tüzel kişilere hak verilmemiş alınmıştır. Uzlaşmayı teslimiyete dönüştürerek Bandırma’ya hizmet noktasında adeta çuvallamışlardır. Bunun dışında birçok uygulamalarında görülmüştür ki, parti ideolojisiyle uyuşmayan söylemler, uygulamalarla adeta CHP’nin değersizleştirecek politikalar sergilenmiştir.  Dört yıllık süreç içerisinde Belediyenin yanlış uygulamalarına karşı ses çıkarmayan, parti tüzüğünü dahi bilmeyen yönetim kurulu üyeleriyle ilçe yönetimi CHP’ne ihanet etmiştir. 14. Mayıs.2023 Tarihinde birinci turu yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde sandıklara müşahit gönderemeyen mevcut İlçe Başkanı Sayın Mehmet Atak ve ekibi bugün “değişim” adıyla Belediye Başkanı Tolga Tosun ve paydaşlarının desteğini alarak aday olmuştur. İlçe Başkanlığı seçimleri “Bandırma Kamuoyuna Belediye Başkan Adayı seçimi” gibi yansıtılarak büyük bir yanlışın içine girilmiştir. Söz konusu delege seçimleri partinin yönetim kurulunu belirleyecek seçimlerdir.

Her seçim döneminde hayali bir düşman yaratarak toplumu geren, gücü eline alınca kibir abidesine dönen, muhalif güçlere kumpas kuran, yalan, iftira, tehdit, şantaj ve siyasi rüşvet dağıtan seçim stratejilerinden bu toplum çok yoruldu. Bunu uygulayanlar genellikle sağ siyaset unsurlarıdır. Bu ve benzeri yöntemler CHP’nin hiçbir üyesine yakışmaz.

Kendi içinde beş kliğe bölünmüş Bandırma CHP örgütünün kavgaya değil barışa, yalana değil gerçeğe, siyasi rüşvet dağıtan adam kayırmacılara değil liyakati esas alan yöneticilere, CHP ilçe örgütünü boş zamanlarında vakit geçirmek için ve siyasal rant için gelen yöneticilere değil,

Birleştirici, önce partim diyen, her türlü provokasyona, iftiraya, yalana ve oyuna karşı vakur duruşunu hiç bozmayan, Belediye Meclis Üyesi olarak görev yaptığı dönemlerde Kapalı Pazar Yeri ve Yaşam Alanı, General Balcı Çamlığı Sağlıklı Yaşam Alanı, Hobi Bahçeleri, Erikli Köyü GES projesi, Santral Kültür Merkezi gibi daha birçok projeyi başarıyla yürüten, kendisi hakkında Beyaz liste üye ve delegelerinin dahi bir tek olumsuz söz kullanamadığı Cemal Adıgüzel’e ihtiyacı vardır.

CHP Bandırma Örgütünün değerli delegeleri, delege seçimi bitmiş olmasına rağmen halen daha kişisel eleştirilerle, parti içi barışı yok edecek söylem ve tavırlar devam etmektedir. Bu duruma el koyacak olan sizlersiniz. Partiyi ya birleştirip barıştıracak ya da kavgaya ve dağılmışlığa oy vereceksiniz.  Karar senin.

Ülkeyi ve partiyi içine düştüğü bu durumdan yine partinin kuruluş ideolojisini benimsemiş aydın ve onurlu üyeleri kurtaracaktır.

Unutmayın, Tarihsel sorumluluğunuz çok büyük. Kongrede Belediye Başkan Adayını değil İlçe Başkanı seçeceksiniz.

Cevdet AYAN

The post NE SEÇECEKSİNİZ? appeared first on POLİTİKHANE.

Peki, son dönemde Turhan Çömez’e bu kadar ilgi gösterilmesi neden? Bir dönem gerçek dışı savlarla pek çok isme yönelik linç politikası sonucu adı “vatan hainliğine” kadar çıkan Turhan Çömez ne oldu da tekrar ülkede ve yerelde çok konuşulan ve dinlenen bir isim oldu?

Bunun uzun uzun analizine gerek yok.  Kısa ve tek bir yanıtı var.

Halk haksızlığa, hukuksuzluğa, zulme, iftiraya ve linç girişimlerini affetmiyor. Er yâda geç herkesin hakkını geri veriyor. Turhan Çömez ilk tercihinde siyasal hatalar yapmış olabilir. Eleştirilebilir, tartışılabilir. Ancak 15 yıl sonra bile bölgede halen daha büyük bir etkinliği varsa bu ne olursa olsun halktan kopmadığını ve haklı olduğunun kanıtıdır. Tepeden inmeci politikalar, baskılar, isimler ve darbelerle siyaset şekillenecek olsaydı Rahmetli Süleyman Demirel yedi kere gidip 8 kere gelmezdi.

Aynı durum, sosyal demokrasiden hızla merkeze kayan CHP Bandırma için de geçerli. Belediye Başkanlığı adaylarının belirlenmesinden ilçe Başkanlığı ve yönetimine kadar bütün yapılar haksız hukuksuz ve liyakatsiz bir şekilde CHP Bandırma ve Balıkesir örgütündeki oligarşik yapı tarafından belirlenmiştir. Başkan Adaylığı ve ilçe yönetimi sürecinde haksız ve hukuksuz uygulamalar yapılmış sonrasında linç girişimlerinde bulunulmuştur.

Belediye Başkanı aday belirleme sürecinden başlayacak olursak, bir dönem Meclis üyeliği, bir dönem Başkan Yardımcılığı yapmış ve sonra Belediye Başkanlığı yapmış Dursun Mirza’ya karşı failleri meşhur CHP örgütünden veto gelmiştir. Geçmişine döndüğünüzde Sayın Mirza’nın partinin bütün kademelerinde görev aldığını CHP’nin bir neferi olarak çalıştığını görürsünüz. Kendi partisi “hak, hukuk, adalet” mitingleri düzenlerken, yine CHP’nin farklı isimlerle iki kez çalışma yaptığı Bandırma’da her defasında büyük farkla ismi öne çıkmasına rağmen Bandırma’ya tepeden inme Tolga Tosun dayatılmıştır. Bu dayatmada güler yüzlü Genel Başkan Yardımcısının rolünü unutmamak gerekiyor.

Dursun Mirza’yı sevmeyebilirsiniz. Eleştirebilirsiniz, tartışabilirsiniz. Hatta sert eleştirilerde bulunanlardan biri de benim. Ancak partisinin incelemelerine, İçişleri Bakanlığının incelemelerine ve sonrasında başarısız her girişiminde eski yönetimi suçlayan Sayın Tolga Tosun’un açıklamalrı dahil olmak üzere bugüne kadar hiç kimse suç duyurusunda bulunmadığı gibi yargılandığı ve aldığı bir cezanın olmadığını biliyorum.

Evet, siyasette yer alan figürler yenilenmeli, değişmeli. Ancak bunu yaparken ahbap-çavuş ilişkileri içerisinde birilerine haksızlık ederek, rencide ederek yapıyorsanız bu vefasızlık ve nankörlüktür. Hele ki bugün oturduğunuz koltukların gücünü kullanarak birilerini değersizleştirmeye çalışıyorsanız bu düpedüz yargısız infazdır.

Turhan Çömez’in konferansı sonucu görülmüştür ki halk, haksızlığı, hukuksuzluğu, kumpasları affetmiyor. Halk er yâda geç herkesin hakkını veriyor. Turhan Çömez’in milletvekilli adaylığı şimdiden hayırlı olsun.

Şimdi CHP Bandırma ve Balıkesir örgütleriyle Genel Merkez şapkasını önüne koyup “biz nerede yanlış yaptık” diye düşünsün. Geçte olsa hatadan dönmek bir erdemdir.

Yoksa halk affetmiyor.

Cevdet AYAN

The post HALK AFFETMİYOR appeared first on POLİTİKHANE.

Tarımsal üretimdeki teknoloji hız kesmeden devam ederek hayvancılık disiplininde suni tohumlamayla başlayan süreç kopyalamaya evrilmiş ve ilk kopya koyun Dolly doğmuştur. Bugün geldiğimiz noktada bir yandan iklim krizi, öte yandan yeni üretim modelleriyle “Yapay Et” insanlığın gündemine girmiştir.

Yapay Et nedir ve neden ihtiyaç duyulmuştur?

Dünya’da, artan nüfus ve azalan kaynaklar nedeniyle bir süredir alternatif protein kaynakları üzerinde çalışılmaktadır. Özellikle son yıllarda et endüstrisinin kaynaklarını yeterli oranda güçlendirememesi ve artan tüketim ihtiyacını karşılayamaması hayvan sağlığı ve endüstriyel üretim alanında yeni çözümler üretilmesine yönelik çabaları artırmıştır. Laboratuvar ortamında hayvan hücresinden çoğaltılarak üretilen ete “yapay et” veya “hücre kökenli et” adı verilmiştir. Yapay et, biftek, domuz, tavuk ve hatta balık eti olarak üretilebilmektedir. Ancak bunların büyük çoğunluğu henüz gıda pazarı için yeterli uygunlukta değildir(1). Yapay et farklı organizasyonlarda farklı isimlerle anılmaktadır. Gerçek etin savunucuları olan et üreticileri ve Amerikan Et Bilimi Derneği üyeleri yapay eti, kültür dokusu olarak tanımlarken, temiz bir gelecek için mücadele eden aktivist dernekler ise temiz et tanımını tercih etmektedir. Ancak bütün adlandırmalar içinde en yaygın kullanım “yapay et” veya “kültür eti”dir(2)

Dünya genelinde 7,3 milyarı geçen nüfusun 2050 yılına kadar 9 milyarı aşacağı öngörülmektedir. FAO verilerine göre; 2050 yılında artan nüfusu besleyebilmek için yüzde 70 daha fazla besine ihtiyaç olacaktır. Artan et ihtiyacı için çiftlik üreticilerinin daha fazla hayvan tedarik etmesi, beslemesi ve kontrol atında tutması gerekmektedir. Bu durumun, tarım ile hayvancılığa ayrılan alanın sınırlı olmasından dolayı ekonomik sıkıntılar yaratabileceğinden sürdürülebilirlik açısından çok mümkün olmayacağı düşünülmektedir(3). Küresel et endüstrisinin mevcut kapasitesinin sınırlarına ulaştığı tahmin edilmektedir. Geleneksel et endüstrisinin karşılaştığı zorluklarla mücadele için verdiği çaba ise; girdilerin azaltılması, atıkların azaltılması ve verimliliğin en üst düzeye çıkarılması için doğal süreçlerin teşvik edilmesi amacıyla onarıcı çiftçilik, organik tarım vb. faaliyetlerin geliştirilmesi ve uygulanmasıdır. Aynı zamanda araştırılan ve geliştirilen diğer ürünler ile et yerine laboratuvar ortamında üretilen mikro proteinlerin, bitki ve böcek bazlı proteinlerin de kullanılması gelenekselliğin dışına çıkılmasına katkı sağlamıştır. Yakın zamanlarda görülen kuş gribi, domuz gribi gibi hastalıklar ve günümüzde, net olarak kanıtlanmasa da COVID-19’un hayvanlar tarafından insanlara bulaşmış olabileceği riski de alternatif et çözümlerini çekici hâle getirmiştir(4). Dünya üzerinde gıda tüketiminin en ucuz olduğu ülke olan ABD’de vatandaşlar gelirlerinin yüzde 10’unu gıdaya harcamaktadır. ABD vatandaşları yılda ortalama 55 kg’ı tavuk eti olmak üzere, 122 kg civarında et tüketmektedir. İngiltere’de yıllık ortalama 80 kg et tüketildiği bilinmektedir. Günümüzde dünya üzerinde milyarlarca genetiğiyle oynanmış tavuk, gıda ihtiyacını karşılayabilmek için üretilmekte ve ölmektedir. Bu yüksek kârlı ama acımasız üretim sisteminin değişimi için alternatif arayışlar da yapay et araştırmalarının elini güçlendirmektedir(5).

Gıda Güvenliği ve İnsan Sağlığı Açısından Yapay Et Teknolojisi

Yapay et çok karmaşık yapısı nedeniyle ciddi bir inceleme süreci gerektirmektedir. İnsan sağlığı açısından oluşturulacak güvenlik gerekliliklerinin belirlenmesi ve bu süreçlerin izlenmesi, genetik olarak müdahale edilmiş bir yapının sindiriminin etkileri ve kanser hücreleri ile olan etkileşimi önemli inceleme alanlarını oluşturmaktadır. Genetik müdahale ile üretilen yapay etin içerisinde kanser hücresi özelliğinde büyüme gösterecek yapıların yarattığı endişe, üretimleri planlayan şirketlerin üretim yöntemleriyle ilgili uyguladıkları gizlilik prosedürleriyle daha da büyümektedir. Ancak bazı şirketlerin açık patent uygulamasıyla yaptıkları kayıtlarda onkojenik ve/veya kanser hücresi oluşumu gözlemlendiği bilinmektedir. Memphis Meat firmasının aldığı patentte modifiye edilmiş pluriptent hücre hatlarında tümör baskılayıcı protein izlerine rastlanmıştır.

JUST Inc. şirketinin aldığı patent ise hücre çoğaltma aracısının kanser benzeri hücrelerin de gelişmesine olanak sağladığını göstermektedir. Asıl sorun ise laboratuvar ortamında buna sebep olan çoğaltma aracısının sindirimle emilerek insan kan dolaşımına karışabilmesidir(6).

Yapay et üretiminde kök hücre kullanıldığı müddetçe kanser hücrelerinin büyüme riski olacaktır. Harvard Kök Hücre Enstitüsü (HSCI), Harvard Tıp Fakültesi (HMS) ve MIT Genel Enstitüsü içerisinde bulunan Stanley Psikiyatrik Araştırma Merkezi (Stanley Center for Psychiatric Research at the Broad Institute of MIT), laboratuvar ortamında çoğaltılan kök hücrelerde genellikle hücrenin büyümesi ve bölünmesini kontrol eden TP53 (p53) geni gibi önemli tümör baskılayıcı genlerin mutasyonuna ihtiyaç duyulduğunu belirtmektedir. Bu sorunun laboratuvar ortamında et üreten firmalarca pahalı olmayan genetik sekans yöntemlerinin kullanımıyla üretimin kontrolü ve uygun görülmeyen kültürlerin hariç bırakılmasıyla ortadan kalkabileceği de bilinmektedir(6).

Gıdalarda kansere sebep olabilecek katkı maddeleri 1958’de düzenlenen Gıda Katkı Maddesi Değişiklikleri Delaney Maddeleri (Food Additive Amentments Delaney Clauses) ve 1960’da imzalanan Federal Gıda, İlaç ve Kozmetik Yasası (Federal Food, Drug and Cosmetic Act- FFDCA) Renkli Katkı Maddeleri Değişiklikleri (Color Additive Amendments) ile yasaklamıştır. Yapay ete rengini veren ve hücre çoğalmasında bulunan hücrelerin renkli katkı maddesi olarak tanımlanması ihtimali bulunmaktadır. Ayrıca yasalar kanser gibi hastalık semptomu bulunan hayvanların et ticareti için satışını da yasaklamıştır. Bu gibi yasaların dikkate alınarak yeni yöntemlerle yapay et üretimine daha ciddi bir güvenlik perspektifiyle yaklaşılması gerekmektedir(6).

Bir diğer açıdan yeni yapılan bazı araştırmalar da yapay etin doğru güvenlik önlemleri ve şartlar altında sağlıklı olabileceğini göstermektedir. ABD Ulusal Sağlık Ensitüsünün yaptığı bir araştırma üretilen yeni nesil yapay etlerin fiber folakin (folik asit) ve demir bakımından gerçek etle aynı olduğunu ve doymuş yağ oranının daha düşük olduğunu göstermektedir. Ancak araştırmacılar yapay etin daha az protein, çinko ve B12 vitamini ve daha fazla tuz içerdiğini de belirtmektedir. Bu veriler bitki kökenli çoğaltılan yapay etler için geçerlidir. Araştırmalar geliştikçe ve daha güvenli yapay et üretimi imkânları ortaya çıktıkça günümüzde yaşanan yüksek tansiyon, obezite gibi kronik rahatsızlıkların önüne geçilmesi için bir umut doğmuştur. Bitki kökenli üretilecek yapay etlerin tuz oranının geliştirilmesiyle gerçek ete göre daha sağlıklı bir alternatif ortaya çıkabilir(7).

Bir sonraki yazımda sizlere “Yapay Etin” maliyetini, avantaj ve dezavantajlarıyla ne zaman piyasaya sürüleceğini anlatacağım.

Dünyada bütün ülkeler gıda güvenliği açısından birçok çalışma yaparken ve önlem alırken biz toplum olarak kendi kısır döngümüz içinde hapsolmuş durumdayız. Tıpkı Ortaçağ’da “meleklerin cinsiyetini” tartışan bir karanlığın içine hapsolmuş haldeyiz.

Sahi ya meleklerin cinsiyeti var mı?

Kaynakça:

1. Davies, Emma; “What is lab grown meat? A scientist explains the taste, production and safety of artificial foods”, Science Focus, https://www.sciencefocus.com/science/what-is-lab-grown-meat-a-scientist-explains-the-taste-production-and-safety-of-artificial-foods/.
2. Zhang, Sarah; (2018), “The Farcical Battle Over What to Call Lab-Grown Meat”, The Atlantic, (13 Temmuz 2018), https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/07/lab-grown-meat/565049/.
3. Chriki, Sghaier; Hocquette, Jean-François; (2020), “The Myth of Cultured Meat: A Review”, frontiers in Nutrition,
4. Feyza Demirdiş, Hatice; (2020), “Yapay Et Üretim Teknolojisi ve Geleceği”, Gıdabilgi.com, https://www.gidabilgi.com/ Makale/Detay/yapay-et-uretim-teknolojisi-ve-gelecegi-16cf24
5. Dutkiewicz, Jan; N Rosenberg, Gabriel; (2021), “Man v food: is lab-grown meat really going to solve our nasty agriculture problem?”
6. Hanson, Jaydee; “Is Lab-Grown Meat Healthy and Safe to Consume?”, One Green Planet, https://www.onegreenplanet.org/natural-health/is-lab-grown-meat-healthy-and-safe-to-consume/.
7. Reinberg, Steven; (2021), “How Healthy Are the New Plant-Based ‘Fake Meats’?”, WebMD, (17 Haziran 2021), https://www.webmd. com/diet/news/20210617/how-healthy-are-the-new-plant-basedfake-meats#1.

Cevdet AYAN

The post YAPAY ET appeared first on POLİTİKHANE.