Elimizi vicdanımıza koyalım. Madenler konusuna sadece “hangi bedeli ödeyip, ne kazanacağız?” diyerek bakmak gerçekçidir. Şu kişinin, bu şirketin değil, kamunun kazancı önemli olmalı. Doğa tahrip olacaksa, falancanın ne kazanacağının o kadar önemli olmaması gerek. Çünkü sonuçta hep birlikte kaybetmiş olacağız. Yani, bu işin muhasebesini çok iyi yapmamız gerekiyor. Fakat, olana bakıp da olacağı söyleyene kuşkuyla yaklaşan bir toplumuz ne yazık ki. “Gözden akıllı” bizim insanlarımızın çoğu. Yaşayacak, görecek ve öyle anlayacak. O ne diyor, öbürü neden karşı çıkıyor demiyor, akıl yürütmüyor. Yaşayıp öğrenmekten yana.. Fakat yaşayınca da, iş işten geçiyor çoğu kez ne yazık ki.. O nedenle, olana bitene bakmalarını, başkalarının tecrübesinden yararlanmalarını önermek gerekiyor insanlarımıza.. “Peki, olan biten ne?” derseniz, gelin etraflıca bir bakalım.

Madenci gelir. Zaten, çoktan uzaydan tespit edilmiştir madenin varlığı. Elinde arama izni de vardır bakanlıktan. Sondajlarını yapar. Maden varlığı konusunda fikir edinir, fizibilitesini yapar. Sonuç olumluysa, para kazanacaksa, dosyasını hazırlar ve bakanlıkta Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) sürecini başlatır. ÇED dosyası genellikle profesyonel şirketlerin kopyala-yapıştır sistemiyle hazırladıkları ve aslında bilimsel hiçbir gerçek değeri olmayan, sadece şekil şartlarını yerine getiren dosyalardır. Ekindeki raporları imzalayanlar ise, güya bilim insanı görünümlü ama sadece para kazanama derdinde olan kişilerdir. Bu süreç yürürken, aynı zaman diliminde maden arazisinin mülkiyeti için girişimlere başlar madenci. Kamu arazileri için kiralama veya satın alma yapar. Şahıs arazilerini ise aracılar ve muhtarlar eliyle, fazlaca spekülasyon yaratmadan yavaş yavaş toplar. Öyle bir an gelir ki, bir bakarsınız alana büyük ölçüde sahip oluvermiştir madenci.. Birkaç çatlak ses çıkarsa arazisini satmak istemeyen, onlar da ikna edilir. Sonra “halkla ilişkiler” kısmı başlar. Civardaki köylere haber salınır, gençlere “işe alma” sözü verilir; yol, köy konağı, sosyal tesis, okul, cami, cemevi, çeşme vs. yapılır ya da tamir ettirilir. Madencinin etrafına, bolca para harcamak suretiyle, çok önemli ve koruyucu bir duvar yaratılır o bölgede.. Bu masrafları “sosyal gider” yazar madenci, kimse yanlış anlamasın, vergiden de düşer bir güzel. “Sevabına” değildir yani yaptıkları, çift taraflı kazanır aslında. Bunlar olurken, ÇED süreci devam eder, itirazlar olursa dosya revize edilir, “yapacağız”, “dikkat edeceğiz” denir, “alınacak önlemler” sıralanır, bol miktarda sözler verilir ve bakanlık da İDK toplantısı sonrasında genellikle “ÇED olumlu” der. Ülkemizde olumlu oranı % 90’dır. Belki mahkemeye giden olur, çok aşikar bir hata varsa dosyada. Fakat mahkeme faslı da aşılır bir şekilde, yeni “bilimsel raporlarla”, yeni “imzalarla”, hatta yeni baştan dosya bile açılır bakanlıkta. Bazen de, itiraz eden bile çıkmaz. Madenci ÇED’i alır, sahanın hakimidir artık ve altını üstüne getirir. Ormanı keser, verimli toprağı sıyırır ve madenine ulaşır. Çalıştırır sahayı, kazanır. Su kaynaklarını da kullanır, atıksuyunu da dereye boşaltır vs. Sonra bir gün gelir ve maden biter.

Madenci gider. Maden bitince, orada kalmasını gerektiren bir neden de kalmamıştır zaten. Yer teslimi yapılır kiralanan hazine arazilerinde. Maden sahası için rehabilitasyon planı hazırlanır. İşçilere yol verilir. Makineler sökülür, binalar boşaltılır. İş gelir yapılacak o “rehabilitasyona” dayanır. Orman İşletmesi, teslim aldığı alana dikim yapar, yeniden ağaç popülasyonu yaratmaya çabalar, parasını madenciden alır. Çevre Bakanlığı izlemeye alır o alanı 3-5 sene.. ÇED raporunda yazılanların neden aynen yerine getirilmediğini anında sorgulamaz bile. Madenci, sıkıştığı bir durum olursa, rehabilitasyon planını yeniler. Özetle, maden sahasının tekrar doğaya kazandırılması, insan eliyle ve kısa sürede sağlanmak yerine, zamana ve doğanın kendini yenileme gücüne bırakılır. Pek masraf yapmak istenmez madenci artık. Öyle ya, kazanılan kazanılmıştır o alandan, hala masraf yapmanın da gereği yoktur ama değil mi? Kamu görevlisi de, pek gidip gelmek istemez oraya. Öyle ya işi bitmiştir.

Bütün bu anlattıklarıma inanmayan var mı? “Hikaye bunlar” diyecek olana, hemen bir örneğini gösterebilirim.. İspatı bize çok yakın, Edremit’le Havran arasında Tepeoba’da.. Orada, Özdoğu Madencilik A.Ş.’nin molibden madeni 2018 sonunda terk edildi. Görüp, inceleyebilir, madenciler gittikten sonra geriye ne bıraktıkları hakkında tanıklık edebilirsiniz. Başka madencilerin de, çalışıp gittikten sonra geriye ne bırakacaklarını bu örneğe bakıp anlayabilirsiniz. Tamamen fikir sahibi olur, kaymağını alanın posasını nasıl bıraktığını orada izleyebilirsiniz. Doğanın ırzına geçmek ile bu işi bir canlı üzerinde gerçekleştirmek arasında fark var mı? Yasalar birine “suç”, diğerine “değil” diyebilir mi sizce?

Kubilay S. Öztürk

Edremit Çevre Platformu ( EDÇEP)

Kubilay S. ÖZTÜRK

The post MADENCİ ARKASINDA NE BIRAKIR? appeared first on POLİTİKHANE.

Yine de korkulan olmadı ve her alandaki olağanüstü gayretlerle salgında belli bir noktaya kadar geldik. Virüsün sınırsız yayılması kontrol altına alındı. Israrlı takiple izolasyonda başarılı olundu. Sağlık çalışanlarımız bir çok hastayı tekrar yaşama kazandırdı.. Yaşlılar sakınıldı. Kitlesel büyük ölümler olmadı. İlk dalga karşılandı.. Bu noktadayız ve halen Sağlık Bakanı Fahrettin Koca “Koronavirüsün yayılmasın karşı verdiğimiz mücadelede evde kaldığımız günlerin payı çok büyük. Evde kalalım.” demeye devam ediyor ki buna dikkat çekmek isterim..

Fakat şu anda anormal bir sıcak hava dalgası geldi ülkemize. Ağustos sıcaklarını bu günlerde yaşıyoruz. Oysa daha iki gün önce, yani sokağa çıkmak yasak değilken, bütün tv kanallarında atlı polis veya turizm jandarması görüntüleri eşliğinde açıklama yapılıyor, güvenlik güçlerinin sahillerde denize girilmemesi için yoğun mesai harcadığı anlatılıyordu. Bugün 65 yaş üstünün izin günüydü ve tüm sahillere giriş yine engellendi.. Bu arada İçişleri Bakanlığı bir açıklama yaptı sadece, yaz döneminde de minibüslerin % 50 kapasite ile yolcu taşımaya devam edeceklerini söyledi.

Şimdi bütün bunları üst üste koyduğumuzda bir tablo çıkıyor ortaya.. Sahiller ve plajlar halka yasak, denize girilmesi kararlılıkla engelleniyor. Ufak tefek kaçamaklar var, ama genel durum böyle. Denizde coronavirüs bulunması ihtimali hala kesin değil. Fakat sahillerde sosyal mesafe uygulaması ve ortak kullanılacak mekanlar çok büyük bir risk ve bunu göze alan da yok şimdilik.. Oysa diğer yandan, bir “normalleşme planı” açıklandı ve bazı esnaflar ile AVM’ler de açıldı. Bunun etkisiyle toplumda bir rehavet havası, “geçti, bitti” yaklaşımı oluştu.. İşte tam da bu noktada çıktı Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “Bir terslik olmazsa 28 Mayıs gibi iç turizm hareketiyle inşallah turizm başlar” müjdesi verdi..! Hatta hazırlık yapıklarını söyledi ve “Haziran ortalarından sonra dış turizm trafiği başlar” da dedi. Şüphesiz bakan bunu söyledikten sonra, başta onun şirketi ETS Turizm olmak üzere, bütün turizm firmaları, oteller, motellerin reklamları yayınlanmaya başlandı. Özetle “çok özledik”, “az kaldı kavuşmaya” diyorlar. İnsanlar tatil yapmayı, oteller çalışıp onları ağırlamayı ve para kazanmayı özlediler tabi. Fakat artık o tesisler de yarı kapasiteyle çalışacaklar. Sahilde şezlonglar arasında bile 1,5 metre sosyal mesafe uygulanacak. Haliyle bütün tesislerin fiyatları da ona göre olacak.. Turizm Bakanı, konunun bu tarafıyla ilgili sadece. O da bir işletmeci sonuçta ve işletmeler açısından bakıyor meseleye.

Peki diğer sahiller, yazlıkları olanlar, halk plajları ne olacak? Buna dair açıklama yapacak birileri var mı? Denetimi nasıl yapılacak? Misal bütün plajları özel kişilere kiralayıp, şezlonglar arası mesafe kuralını onların denetimine mi bırakacaklar? Yoksa halkın kendi kendisini denetlemesini mi rica edecekler? Girişte insanların ateşini ölçen olacak mı? Duşlar ve kabinleri kim dezenfekte edecek? Halk sağlığı açısından, deniz suyunun temizliği ve coronavirüs olasılığı konularında kimin güvencesi olacak? Bütün bunları açıklayan yok henüz.. Şehirlerarası ulaşımın serbest bırakılacağı günlere kadar da, açıklayan olmayacak muhtemelen. “Sahilde insan yoğunluğu yok, sorun da yok” denilecek. Açıklanırsa da son anda açıklanacak herhalde.. Sonra tüm sahiller dolacak. Peki sonra ne olacak? Virüse karşı tam başarı olmadan, yaz turizminde bu koşullarda tam serbestlik olursa ne olacak? Bu konuda, yerel veya merkezi ölçekte sorumluluk alacak biri çıkar mı dersiniz?

Kubilay S. ÖZTÜRK

The post SAHİLLERDE BU YAZ NASIL OLACAK? appeared first on POLİTİKHANE.